بىلمەك
Latin: bilmek verb A1-
to know, to be acquainted with, to be used to
· بۇ يەردە ھېچكىم مېنى بىلمەيدۇ no-one knows me here· مەن ھەممىنى بىلىمەن I know everything· ھازىر ئۇنى بىلىۋالغان مەن! now I know him! (tone )
- بىلىپ قالماق to get to know, to find out (accidentally)
- بىلمەسلىك ئەيىپ ئەمەس، سورىماسلىق ئەيىپ it's not the ignorant who is to be blamed, it's the one who does not ask questions - knowledge comes to those who ask
- بىلىپ تۇرۇپ knowingly, in the face of the facts
- بىلىپ باقماق to get to know something of
-
to know, to have knowledge of, to understand
· مەن ھەممىنى بىلىمەن I know all about it, I know everything· مەن بۇ ئىشنى بىلمەيمەن I don't know about this matter· بۇ ئىشنى بىلىش تەس ئەمەس! this is really very obvious!
- سوراپ بىلمەك to ascertain
-
to know, to have learned
· سىز رۇسچە بىلەمسىز؟ do you know Russian?· مالىن ئۇيغۇرچىنى ياخشى بىلىدۇ MaLin knows Uygur well· بۇ قىزنىڭ ئىسىم-فامىلىسىنى، قەيەرلىكلىكىنى بىلمەيۋاتىمىز we haven't found out (we don't know yet) this girl's first name and family name, or where she's from
- بىلەلمىدىم I could not find out
-
to know how to
· شاخمات ئويناشنى بىلەمسىز؟ can you play chess?· ئۇ نېمە ئۈچۈن كەلمىدى بىلمەكچىمەن I wonder why he didn't come· نېمە قىلىشنى بىلەلمەي not really knowing what to do
- بىلىپ تۇرۇپ سورىماق to ask while knowing the answer
-
to learn (a fact), to realise, to sense, to be(come) conscious of, to perceive, to recognise
· كېيىن بىلدىمكى،.... later I learned that....· قولۇمنىڭ ئاغرىۋاتقانلىقىنى ئەمدى بىلدىم I realised then my hand was hurting· بۇنداق قىلىشنى ئۆز بۇرچۇم دەپ بىلىمەن I realise it's my duty to do this
- ئۆزىنى بىلگەن خار ئەمەس (prov.) he who knows himself will not be bullied
- ھېسسىي بىلىش perceptive knowledge
- ئەنئەنىسىنى ئەلا بىلمەك to recognise the value of the tradition
-
to reckon, to regard, to account, to think of...as
· ئاۋۇ ئاقىۋەتكە كېلىشىدىن، ئۆلۈپ كەتكىنىنى ئەلاراق بىلىدۇبېشىچە he regards death as better than such a state of affairs
- دوست دەپ بىلمەك to account smb. a friend
- لازىم (زۆرۈر) دەپ بىلمەك to reckon as necessary
-
to hold as secret, to keep between one another
· بۇ ئىشنى ھازىرچە ئۆزىمىزلا بىلەيلى، ئىشىمىزغا شەيتان ئارىلىشىپ قالمىسۇن يەنە let this just be between the two of us for now, in case others interfere
- بىلىپ قويۇڭلار! realise this!
-
to be concerned with, to be occupied with
· سەن بۇندىن كېيىن ئوتۇننى بازارغا ئېلىپ بېرىپ سېتىشنىلا بىل from now on you just worry about taking the firewood to the market and selling it· ئەگەر قارشى تۇرمىسىڭىز، ئۇلار بىلگىنىنى قىلىۋېرىدۇ if you don't object to it, they will go on doing as they please
- بىلگەن پوقۇڭنى يە do as you like then! sort out your own troubles!
- (پۆز) بىلگىنىنى قىلماق (i) to do as one likes, to act wilfully; (ii) to be only concerned with one's own affairs
- (ئۆز) بىلگىنىنى قىلماق to do as one likes, as one pleases
- ئۆزۈڭ ئۆزۈڭ بىل! do as you please! do as you like!
-
to ask, to inquire (in negative form)
- بىلمەيلا قال! don't ask about this!
- بىلمىگىنىڭ بويىچە قال! don't ask about this!
- مۈشكۈللۈكنى بىلىپ تۇرۇپ ئىلگىرىلەش to make progress in the face of difficulty
Forms
- بىلىمەن
- present-future · I (مەن)
- بىلدى
- past · he, she, they (ئۇ)
- بىلىۋاتىمىز
- doing now · we (بىز)
- بىلمەيدۇ
- present-future · not · he, she, they (ئۇ)
In Uyghur
پ ① بىرەر ساھەدە مەلۇماتقا ، بىلىمگە ئىگە بولماق : خەت بىلمەك . ＊ كۆپ ئوقۇغان كۆپ بىلەر (ماقال) . ② خەۋەردار بولماق ، ۋاقىپ بولماق ، خەۋەر تاپماق : قادىر ئاخىرى ھەممىنى بىلدى . ③ ئەسلىي ماھىيىتىنى چۈشەنمەك ، ئۇقماق ، پەرق قىلماق ، ئاجراتماق : قازان ئالساڭ چېكىپ ئال ، خوتۇن ئالساڭ بىلىپ ئال (ماقال) . ④ تونۇماق ، تونۇش بولماق : بىلگەن يولۇڭنى ئاتاڭغا بەرمە (ماقال) . ⑤ ھېس قىلماق ، سەزمەك : قولۇمنىڭ ئاغرىۋاتقانلىقىنى ئەمدى بىلدىم . ⑥ قەدرىگە يەتمەك ، قەدىرلىمەك : ئۆزىنى بىلمىگەن خەقنى بىلمەس (ماقال) . ⑦ ھېسابلىماق ، سانىماق ، چاغلىماق ... دەپ ھېسابلىماق ، ... دەپ تونۇماق : غەنىيمەت بىلمەك . ＊ ئۆزۈڭنى ئەر بىلسەڭ ، ئۆزگىنى شىر بىل (ماقال) .
From the library
زالدىكى سەككىز يۈزدەك تاماشىبىننىڭ كۆپىنچىسى ئۇيغۇرچىدىن بىر ئېغىزمۇ بىلمەيتتى.
مەن ئۇنىڭغا نېمە دېيىشنى بىلمەي، قولۇمنى كۆكسۈمگە قويۇپ، رەھمەت ئېيتتىم.
نەسىردىن ئەپەندىنى بىلمەيدىغان ئۇيغۇر يوق دېسەك، مۇبالىغە قىلغان بولمايمىز.
ئانام ئاچچىقلانغاندا ساپ ئۇيغۇرچە، خۇشال بولغاندا بولسا تۈركچە بىلەن ئۇيغۇرچىنى ئارىلاشتۇرۇپ سۆزلەيتتى؛ مەن ئۇنىڭ تىلىغا قاراپلا كەيپىياتىنى بىلەتتىم.
Learn بىلمەك in real texts
With a free account, hover any word in the library for its meaning, hear it read aloud, save words for review timed to your memory, and see how much of each book you already know.