تۇرماق
Alfabeto latino: turmaq verbo A1-
estar de pie, pararse
· تېز كېلىۋاتقان ئابلىز گۈلنۇرنى كۆرۈپلا تۇرۇپ قالدى-دە،.. Abliz, coming up quickly, saw Gulnur and stood still· بىز زالنىڭ كەينىدە تۇرىۋاتاتتۇق we were standing at the back of the hall· تىز پۈكۈپ ياشىغاندىن، تىك تۇرۇپ ئۆلگەن ياخشى (prov.) it is better to die on one's feet than live on one's knees
- تىككىدە تۇرماق (i) to stand, be vertical; (ii) to stand (straight) upright
- ئورۇڭىزدىن تۇرۇڭ! stand up!
- تېلېفونغا تۇرماق to get up to (answer) the telephone
-
cesar en una actividad, hacer una pausa
· ئۇ مېنى كۆرۈپ، بوسۇغىدىلا تۇرۇپ قالدى he saw me and stopped on the threshhold· ئۇ ماشىنىنىڭ ئىچىدە تۇرۇپ، مېنى چاقىرىدى staying inside the vehcle, he called me
- تۇرۇپ قېلىڭ! please stop (here) (said by guest on departing, to accompanying host)
- تۇرۇپ كېتىپ،.. pausing for a moment
- levantarse, ponerse de pie (desde una posición acostada o sentada) · ئۇ ياتقان ئورۇندىن تۇرۇپ كەتتى he got up from where he was lying· نېمىشقا تۇرۇۋالدىڭىز؟ يۇرۇڭ، يېتىپ ياخشى دەم ئېلىڭ! why have you got up? lie down and have a good rest!
- levantarse, despertarse (del sueño) · ئەتىگەندە بۇرۇنراق تۇرۇش كېرەك we should get up early (/earlier) in the morning
-
estar (en cierta posición social o postura)
- خەلق ئىلغارلار قاتارىدا تۇرماق to be advanced (in outlook, etc.), to be among the advanced
- estar, encontrarse (en un lugar determinado) · كىتاب جوزا ئۈستىدە تۇرىدۇ the book is on the table· خاتىرە دەپتەرىڭىز بۇ يەردە تۇرۇپتىكەن، كۆرۈپ تاشلاپتىمەن your notebook was here, I did notice it· باي ئات ئۈستىدە تۇرغان ھالدا شۇنداق دېدى the rich man thus spoke, sitting on his horse
- to live, to reside, to dwell; to stay (time shorter than "living", etc.) · مۇئالىم مەكتەپنىڭ ئالدىدا تۇرىدۇ (i) the teacher is in front of the school; (ii) the teacher lives in front of the school· بۇ يەردە قاچاندىن بېرى تۇرىۋاتىدىلا؟ (may I ask,) how long have you been living here?· سىز نەدە تۇرىسىز؟ where do you live? where are you staying? (temporary)
- to be (in a certain state, condition) · يېتىپ كەلگىنىمىزدە، دەرۋازلار داغدام ئېچىقلىق تۇراتتى when we arrived, the doors were all wide open· ئۇ ھايرانلىق ئىچىدە جىم تۇرۇپ ئاڭلىدى he listened silently in surprise· شىنجاڭ ۋەزىيىتىمۇ ئىنقىلاب ئىچىدە تۇراتتى the trend of events in Xinjiang also lay within the revolution
-
to be kept, stored, to remain, to be left
· ئۇ ئامباردا تۇرۇپ كەتكەن دۆۋە-دۆۋە كىتابلار the piles and piles of books (kept) in that store· مەن قىلمىغىچە، بۇ ئىش تۇرىدۇغۇ دەيمەن! if I don't do it, this will remain undone!· بۇ ئىش ئېسىڭدە تۇرسۇن! remember this! don't forget this!
- تۇرۇپ قالغان تاماق food left standing
- to wait, to stay · بىر ئاز تۇرۇڭ، ئۇ ھازىرلا كېلىدۇ! wait a moment, he'll be here shortly!· تۇرۇپ تۇرۇڭ، مەن ياردەملىشاي! wait a moment, and I'll help you!· مەن قايتىپ كەلگىچە سىز مەشەدە تۇرۇپ تۇرۇڭ stay here till I come back
-
to live, get on (in life)
- ئوبدان تۇردىڭلارمۇ؟ are you getting on OK?
- ياخشى تۇرىۋاتامسىز؟ are you well? are things OK for you?
- to live, be living (not dead) be alive, to remain · ئەسلىدە ئائىلىمىزدە يەتتە بالىسى بار ئىكەن، لېكىن ھازىر تۇرغىنى بىز ئۈچىمىز ئىكەنمىز originally there were seven children in our family, but now only the three of us are left (living)
-
to keep one's stand, to stand firm (in one's position, view)
· ئۇ ئۆز پىكرىدە تۇرۇۋالدى he clung firm to his opinion, stands firm in his opinion· ئۇ بارماي قاتتىق تۇرۇۋالدى he strongly refused to go· ئۇ مەن بارىمەن دەپ چىڭ تۇرۇۋالدى، لېكىن بارالمىدى he insisted on going, but he couldn't
- ئۇ ۋەدىدە تۇرىدىغان ئادەم he's a person who keeps his promise
-
to keep, be preserved (in original state) (as auxiliary verb); to be sure, fixed, unchanging
· پەزوۋاتنىڭ قوغۇنى كىش ۋە ئەرىيازدا بۇزۇلماي خېلى ئۇزۇن تۇرىدۇ Peziwat melons keep a long time through the winter and the spring· بىز قويۇپ كەتكەن نەرسىلەر، شۇ پېتى تۇرۇپتۇ what we stowed away remained in that state· سىز دېىسىڭىز، تۇرغان گەپ ئەمەسمۇ؟ if you say it goes, isn't that right?
- تۇرغان چىشى adult teeth
- تۇرغان گەپ very obvious, taken for granted, certain, it goes without saying
-
to be stuck, to stick (in one place)
· گېلىدا تۇرۇپ قالغان ھېلىقى نان that nan which was stuck in his throat
- گالدا نان تۇرسا، سۇغا يۈگۈر، گالدا سۇ تۇرسا، گۆرگە يۈگۈر (prov.) if nan sticks in your throat, go for water, if water, you're finished!
- to make a certain choice, to choose · سەن ياكى بېرىشقا تۇر، ياكى قېلىشقا تۇر؟ are you going to go, or stay?· قاراقچى تېھدىت سېلىپ` جانغا تۇرامسەن، مالغىمۇ؟ - دەپ سوراپتۇ the bandit threatened him, asking; "your goods, or your life?"
- to exist, to be · قارىسا، ئۇنىڭ ئالقىنىدا ئۆزىگە ناھايىتى تونۇش بولغان ئىككى نەرسە تۇراتتى when she looked, in her hand were two very familiar things· سىز تۇرغان يەردە، بىز تۆرگە چىقساق بولامدۇ؟ if (since) you're here, how can we sit in the seat of honour?
- to stick, stay (in place) · بۇ نان تونۇردا ھېچ تۇرالمايدۇ this nan doesn't stick in the oven· يارىنى تاڭغان لاتا پەقەت تۇرمىدى the cloth around the wound just didn't stay in place
- not only (not)..., (but..even....) · بۇ يەرگە ماشىنى تۇرماق، ۋېلىسىپىتمۇ تاپقىلى بولمايدۇ you can't only not get a vehicle here, you can't even find a bicycle; you can't even find a bicycle here, let alone a vehicle· ئەنگلىيە تۇرماق، شاڭگاڭمۇ راھەتتۇر ماڭا I find Hong Kong relaxing, not to speak of Britain· يۈز سوم ترۇماق، بەش سوممۇ يوق I don't have 5 kuai, let alone a hundred
- expressing "since that is the case, seeing that, ..." with contrast following in question, or "though , although, ... still..." · شۇنداق تۇرۇپ،... this being so,.., this being the case,...· سەن ئالىي مەكتەپ ئوقۇتقۇچى تۇرۇپ، مۇشۇنى بىلمەمسەن؟ you are a university teacher and don't know this?! how can you be a university teacher and not know this?!· ئۇ كىچىك بالا تۇرسا، ئاشۇنداق چوڭ ئىشنى قىلالامدىكەن؟ since he's (only) a little child, how can he do a big thing like that?
- with the "gili" form of a verb, expressing the beginning of an action · ئۇ يەنە سۆزلىگىلى تۇردى! he's started speaking again!· بىز دۈشمەنلەرنى مەغلۇب قىلغان ئىدۇق، بەزىلەر قاچقىلى تۇردى we overcame the enemy, and some of them began to run away· بۇ ئادەم سۆزلىگىلى تۇردى this man began to speak
-
as an auxiliary verb: (i) expressing the continuousness, or oft repeatedness of an action
· ئۇ بىزنىڭكىگە كېلىپ تۇرىدۇ he visits us often; he's always visiting us· ئۇلار ئرىلاپ ئارىلاپ ئۇنىڭدىن سوراپ تۇردى they were always coming round to ask him· سىز ئولتۇرۇپ تۇرۇڭ. مەن ھازىرلا كېلىمەن! please sit a moment, I'll come (back) soon
- كېلىپ تۇرۇڭا! please keep visiting us! please come often!
- ئىچىپ تۇرۇڭ! keep drinking!
-
(ii) to express the temporary nature of an action
· كەتمەي تۇرۇڭ! don't go just yet!· سىلەر قايتىپ تۇرۇڭلار! go home and wait (until further notice)!· تۇرۇپ توختاپ تۇرايلى! let's rest for a while!
- تۇرۇپ تۇرۇڭ! please wait a moment!
- توپنى ئويناپ تۇرۇش to play with a(nother's) ball for a while
- (iii) with "dەp" to express that an action is on the point of happening at the time indicated · ھارۋا يالاي دېسەم، ھېچ يەردە ھارۋا يوق، سىزنىڭكىنى ئىشلەتسەممىكىن دەپ تۇرۇپتىمەن when I wanted to hire a cart, there were none anywhere, and I was just thinking about getting yours· مەن دەل شۇ ئىش توغرۇلۇق سىزگە دوقلات قىلاي دەپ تۇراتتىم I was just going to report to you about this very thing
- used with adjectival form of the verb participle with "-dەk" signifying the apparent completion or soon completion of an action · كېسىلىم ساقايغاندەك تۇرىدۇ it seems I've got better· مەن يېقىندا ئۈرۈمچىگە بارىدىغاندەك تۇرىمەن I'm almost ready to go to Urumqi soon, I think· ئۇلار قايتىپ كەلگەندەك تۇرىدۇ، قاراپ باقايلى it seems they may have come back, let's have a look
- as an auxiliary verb expressing the continuation of one action while another is in progress · ئىشلەپ تۇرۇپ ئوقۇماق to study while working· مېڭىپ تۇتۇپ كىتاب ئوقۇش زىيانلىق it is harmful to read while walking· ئۇ بىلىپ تۇرۇپ، ئېيتقۇسى كەلمەيۋاتىدۇ he knows, but won't say; though he knows, he won't say
-
added to certain nouns to make a new fixed expression
- تاقابىل تۇرماق to deal with, overcome (problem, situation, people)
- قارشى تۇرماق to oppose
-
to be, exist (using locative case of past or present gerund, forming logical deduction or contrast with what follows)
· ماشىنا تۇرغىنىدا پىيادە يۈرىمىزمۇ؟ where there's a vehicle (why) are we going to walk?
- قۇلىقىڭلار تۇرۇپ ئاڭلىمايۋاتامسىلەر؟ having ears, do you not hear?
- to get away, go away (as command in second person) · تولا ئاۋارە قىلماي، نېرى تۇرە! don't cause trouble, go away!
- to be responsible, to look after · بۇ ئىش ئۈستىدە ئۆزىڭىز تۇرۇپ بېرىڭ! please look after, be responsible for, this affair!
- to bear, to endure, to stand (smth. difficult) · مەن تۇرالمىدىم! I can't bear it (blame, reproach)· بۇ گەپ-سۆزلەرنى ئاڭلاپ تۇرالماي قالدىم I couldn't bear to hear these words· ئوغرىلارنىڭ دەستىدىن تۇرۇلماي قالدۇق we just can't cope because of the thieves
-
(slang) to give sex
- تۇرۇپ بەرمەك to give sex (slang, of woman to man)
Formas
- تۇرىمەن
- presente-futuro · yo (مەن)
- تۇردى
- pasado · él, ella, ellos (ئۇ)
- تۇرۇۋاتىمىز
- haciendo ahora · nosotros (بىز)
- تۇرمايدۇ
- presente-futuro · negativo · él, ella, ellos (ئۇ)
En uigur
پ ① ئايىغىغا تايىنىپ تىك ھالەتتە بولماق : تىز پۈكۈپ ياشىغاندىن تىك تۇرۇپ ئۆلگەن ياخشى (ماقال) . ② ھەرىكەتتىن توختاپ قالماق : شۇنداق تېز كېلىۋاتقان رۇستەم كۆل بويىدىكى ئاينىسانى كۆرۈپلا تۇرۇپ قالدى . ③ ياتقان ، ئولتۇرغان جايىدىن قوزغىلىپ تىك بولماق ، قوپماق : ئىشىكنى چەكمەيلا ئۆيىگە بىرى كىرىپ كەلگەندىن كېيىنلا ، ئۇ چۆچۈپ ئورنىدىن تۇردى . ④ كۆچمە . ئويغانماق ، ئۇيقۇدىن قوپماق : ئەتىسى مەن سىگنال چېلىشتىن بۇرۇنراق تۇردۇم . قارىسام ، تۇرسۇن بىلەن مۇئاۋىن بەنجاڭ ئورنىدا يوق ئىدى . ⑤ بىرەر ۋەزىيەت ، ھالەت ، مەۋقەنى ئىگىلىمەك : ئامما تەرەپتە تۇرماق . ئىلغارلار قاتارىدا تۇرماق . ⑥ جايلاشماق ، ئورۇنلاشماق : كىتاب جوزا ئۈستىدە تۇراتتى . ⑦ بىرەر ئورۇن ، بىرەر جاينى ماكان تۇتۇپ ياشىماق ، تۇرمۇش كەچۈرمەك : بۇ ، بۇرۇن بىز تۇرغان مەھەللە . ⑧ مەلۇم ھالەتتە كۆرۈنمەك : مەتباقى يېتىپ كەلگەندە ، ئىشىكلەر داغدام ئېچىقلىق تۇراتتى . ⑨ قالماق ، ساقلانماق : ئۇ كەلگەن كۈنى ماگىزىن ۋە ئامباردا تۇرۇپ كەتكەن دۆۋە-دۆۋە كىتابلارنى كۆردى . ⑩ كۈتمەك ، ساقلىماق : بىرئاز تۇرايلى ، ماگىزىن ئېچىلىپ قالار . ⑪ ياشىماق ، تۇرمۇش كەچۈرمەك : ئۇنىڭ بىلەن بىر ئۆيدە تۇرۇشنى ئارزۇ قىلىمەن . ⑫ تىرىك قالماق ، ئۆمۈر كۆرمەك : ئانام رەھمىتى 14 پەرزەنت كۆرگەنىدى ، لېكىن تۇرغىنى بىز تۆتىمىز ئىكەنمىز . ⑬ ئۆزگەرمەي ، تەسىرىگە ئۇچرىماي ، ئۆز ھالىتى ۋە ئەسلىنى ساقلىماق : جۇماتاي ئۆز پىكرىدە قاتتىق تۇرۇۋالدى . ⑭ بۇزۇلماي ، ئۆزگەرمەي ساقلانماق : پەيزىۋاتنىڭ قارىكۆسەي قوغۇنى قىش ۋە ئەتىيازدا بۇزۇلماي ، خېلى ئۇزۇن تۇرىدۇ . ⑮ كەپلەشمەك ، كىرمەي ياكى چىقماي ، مەلۇم بىر جايدا توختاپ قالماق : گالدا نان تۇرسا ، سۇغا يۈگۈر ، گالدا سۇ تۇرسا ، گۆرگە يۈگۈر (ماقال) . ⑯ مەلۇم ھالەتنى ساقلىماق ، داۋاملاشتۇرماق : جىم تۇرماق . ⑰ ئۆزىنى مەلۇم بىرنەرسە تەرەپتە قويۇشنى ياكى بىر ئىشنى قىلىشنى تاللىماق : سەن ياكى بېرىشقا تۇر ، ياكى قېلىشقا تۇر . ⑱ مەۋجۇت بولماق ، بار بولماق ؛ ئۇچرىماق : گۈلخاننىڭ ئالىقىنىدا ئۆزى ئۆزىگە تونۇش بولغان ئىككى نەرسە تۇراتتى . ⑲ تۇتماق ، چۈشۈپ كەتمەي چاپلىشىپ قالماق : قارىمامدىلا ھەدە ، ماۋۇ نان تونۇردا ھېچ تۇرمايدۇغۇ-تاڭ! ⑳ «ئۇ ياقتا تۇرسۇن ، تۈگۈل» دېگەن ئىنكار مەنىسىدە يۈكلىمە رولىدا كېلىدۇ : بىراق ئابدۇللانىڭ ئ...
De la biblioteca
دېمەك، ئۇ بىرلا ۋاقىتتا ئىككى تىلنىڭ قائىدىسىنى كاللىسىدا تۇتۇپ تۇرىدۇ.
لېكىن بوستانلىقنى ياراتقان پىكىر— تەبىئەتكە قارشى تۇرماي، ئۇنىڭ بىلەن ھەمكارلىشىش— ھەر قانداق شەھەرگە ماس كېلىدۇ.
ئۇنىڭ ئۈستىگە، بالىلار ئەپتە خاتالىق قىلىشتىن ئۇيالمايدۇ، چۈنكى ئۇلارنى ھېچكىم كۆرۈپ تۇرمايدۇ.
ئەركىن: بۇ ھېكايە ماڭا يەنە بىر نەرسىنى ئەسلەتتى: بالىلار خاتالىق قىلمىسا ئۆگىنەلمەيدۇ، مۇھىمى، ئۇ خاتالىقنى كۈلۈپ تۇرۇپ تۈزىتىدىغان بىر ئادەمنىڭ بولۇشى.
Otros resultados
Aprende تۇرماق en textos reales
Con una cuenta gratuita, pasa el cursor sobre cualquier palabra de la biblioteca para ver su significado, escúchala en voz alta, guarda palabras para repasarlas al ritmo de tu memoria y descubre cuánto de cada libro ya conoces.