گۈلنار: ئەركىن، سىز ئۆتكەن ھەپتە ئوقۇتقۇچىلار يىغىنىدا «ئون يىلدىن كېيىن تىل ئۆگىتىشنىڭ كۆپ قىسمىنى ئەپلەر قىلىدۇ» دېدىڭىز.
سىز ئۇ گەپنى چىن دىلىڭىزدىن ئېيتتىڭىزمۇ ياكى بىزنى ئويلاندۇرۇش ئۈچۈنمۇ؟
ئەركىن: ھەر ئىككىسى، گۈلنار خانىم: مەن ئۇنىڭغا ھەقىقەتەن ئىشىنىمەن، لېكىن ئۇنى سەل كۈچەيتىپ ئېيتتىم.
مەن تور دەرسلىرىمدە دۇنيانىڭ ئون نەچچە دۆلىتىدىكى ئۇيغۇر بالىلىرىنى ئوقۇتىمەن: شىۋېتسىيىنىڭ كىچىك بىر شەھىرىدىن تارتىپ ئاۋسترالىيىگىچە.
ئۇلارنىڭ كۆپىنچىسىنىڭ يېنىدا ئۇيغۇر مەكتىپى يوق، ھەتتا بەزىلىرىنىڭ شەھىرىدە ئۇيغۇرچە سۆزلەيدىغان باشقا بىر ئائىلىمۇ يوق.
بۇنداق بالىلار ئۈچۈن تېلېفوندىكى ئەپ ھەپتىدە بىر قېتىملىق دەرس بىلەن كېيىنكى دەرسنىڭ ئارىسىدىكى بىردىنبىر كۆۋرۈك.
گۈلنار: بۇنى چۈشىنىمەن، ئۇلار ئۈچۈن ئەپ ھېچنېمە بولمىغاندىن ياخشى.
لېكىن مېنى ئەنسىرىتىدىغىنى شۇكى، ئالمۇتىدىكى ئاتا-ئانىلارمۇ ئەمدى «بالام ئەپتە ھەر كۈنى ئون مىنۇت ئۆگىنىۋاتىدۇ، يېتەرلىك» دېيىشكە باشلىدى.
ئەپ بالىغا مىڭ سۆزنى يادلىتالايدۇ، ئەمما ئۇ مېھمانغا قانداق چاي سۇنۇشنى، چوڭلار بىلەن قانداق سۆزلىشىشنى ئۆگىتەلمەيدۇ.
تىل پەقەت سۆزلەرلا ئەمەس، ئۇ ئادەملەر ئارىسىدىكى مۇناسىۋەت.
مەن ئۆزۈم بالىلىقىمدا ئۇيغۇرچىنى كىتابتىن ئەمەس، ھويلىمىزدا ئوينايدىغان قوشنا بالىلىرىدىن، بازاردا سودا قىلىدىغان ئاكىلاردىن، تويلاردىكى ناخشىلاردىن ئۆگەنگەن.
ئەركىن: بۇ يەردە سىز بىلەن قوشۇلىمەن، لېكىن ئەپلەرنى ئادەملەرنىڭ رەقىبى دەپ قارىماسلىقىمىز كېرەك.
لۇغەتمۇ بىر قورال، بىز لۇغەتنىڭ ئوقۇتقۇچىنىڭ ئورنىنى ئېلىشىدىن ھېچقاچان قورقمىغانمىز.
ئەپنىڭ ئۈستۈنلۈكى شۇكى، ئۇ چارچىمايدۇ، ئاچچىقلانمايدۇ، بالا بىر سۆزنى يىگىرمە قېتىم خاتا ئېيتسىمۇ، ئۇنى يىگىرمە بىرىنچى قېتىم سەۋرچانلىق بىلەن تەكرارلىتىدۇ.
ئۇنىڭ ئۈستىگە، بالىلار ئەپتە خاتالىق قىلىشتىن ئۇيالمايدۇ، چۈنكى ئۇلارنى ھېچكىم كۆرۈپ تۇرمايدۇ.
يەنە بىر ئۈستۈنلۈكى، ئۇ ھەر بىر بالىنىڭ قايسى سۆزلەرنى ئۇنتۇپ قالىدىغانلىقىنى ئېسىدە تۇتۇپ، ئۇلارنى دەل ئۇنتۇلاي دېگەن ۋاقىتتا قايتا كۆرسىتىدۇ.
بەزى يېڭى ئەپلەر ھەتتا بالىنىڭ تەلەپپۇزىنى ئاڭلاپ، خاتا ئاۋازنى دەرھال كۆرسىتىپ بېرەلەيدۇ.
سىنىپتا ئوتتۇز بالىغا قارايدىغان بىر ئوقۇتقۇچى بۇنى قىلالمايدۇ.
گۈلنار: توغرا، ئەمما ئەپ بىر نەرسىنى قىلالمايدۇ: ئۇ بالىنى ياخشى كۆرمەيدۇ.
مېنىڭ ئوقۇغۇچىلىرىمنىڭ كۆپىنچىسى ئۇيغۇرچىنى سۆزلەر ئۈچۈن ئەمەس، مەكتەپ كونسېرتلىرى، مومىسىنىڭ چۆچەكلىرى، ئاكىسىنىڭ چاقچاقلىرى ئۈچۈن ياخشى كۆرۈپ قالدى.
ئەپلەردىكى نومۇرلار ۋە مېداللار بالىنى قىسقا ۋاقىتلا قىزىقتۇرىدۇ، ئاندىن بالا ئۇلاردىن زېرىكىدۇ.
ئادەمگە بولغان باغلىنىش بولسا يىللارچە داۋاملىشىدۇ.
ئۇنىڭ ئۈستىگە، كىچىك بالىلارنىڭ كۈنىگە نەچچە سائەت ئېكرانغا قارىشى ئۇلارنىڭ ساغلاملىقىغا ۋە دىققىتىگە پايدىسىز، بۇنى دوختۇرلارمۇ ئېيتىۋاتىدۇ.
ئەركىن: ئېكران ۋاقتى توغرىسىدىكى ئەنسىرىشىڭىزنى چۈشىنىمەن، شۇڭا مەن ئاتا-ئانىلارغا كۈنىگە يىگىرمە مىنۇتتىن ئارتۇق ئەپ ئىشلەتمەسلىكنى تەۋسىيە قىلىمەن.
گۈلنار: يەنە بىر مەسىلە بار: ئۇيغۇرچە ئەپلەرنىڭ كۆپىنچىسى كىچىك شىركەتلەر ياكى ھەۋەسكارلار تەرىپىدىن ياسالغان، ئۇلاردىكى ئاۋازلارنىڭ سۈپىتى ناچار.
بەزىلىرىدە سۆزلەرنى باشقا بىر تىلنىڭ تەلەپپۇزى بىلەن ئوقۇيدىغان ماشىنا ئاۋازى ئىشلىتىلىدۇ، بالا بولسا شۇ خاتا ئاۋازنى دوراپ ئۆگىنىدۇ.
ئەركىن: بۇ تەنقىدىڭىز ئورۇنلۇق، ئەپ ياسىغۇچىلار تىلشۇناسلار ۋە ئوقۇتقۇچىلار بىلەن تېخىمۇ زىچ ھەمكارلىشىشى كېرەك.
مەن ئۆزۈممۇ بىر ئەپ گۇرۇپپىسىغا ياردەملىشىپ، مومامنىڭ ئاۋازىدا ئىككى مىڭ سۆزنى خاتىرىلىگەنىدىم.
ئەمدى بالىلار «ئالما» دېگەن سۆزنى بېسىپ، بىر ماشىنىنىڭ ئەمەس، قەشقەرلىك بىر مومىنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلايدۇ.
لېكىن مەن بىر نەرسىنى ئېيتىپ قوياي: مېنىڭ تور دەرسلىرىممۇ ئادەملەر بىلەن بولىدۇ.
ھەر شەنبە كۈنى ئېكراننىڭ ئۇ تەرىپىدە ئون ئىككى بالا، بۇ تەرىپىدە مەن بار، بىز بىللە ناخشا ئېيتىمىز، تېپىشماق تاپىمىز، ھەتتا ھەر قايسىمىز ئۆيىمىزدە پولۇ ئېتىپ، ئۇنى بىر-بىرىمىزگە كۆرسىتىمىز.
بالىلار بىر-بىرىنى ئەمەلىيەتتە كۆرۈپ باقمىغان بولسىمۇ، ئۇلار ئارىسىدا ھەقىقىي دوستلۇق پەيدا بولدى.
دېمەك، ئېكران ئادەملەرنى ئايرىۋەتمەيدۇ، ئەكسىچە، يىراقتىكى ئادەملەرنى بىر-بىرىگە يېقىنلاشتۇرالايدۇ.
گۈلنار: بۇ گۈزەل، ئەمما سىزنىڭ دەرسىڭىزدىكى ئەڭ مۇھىم نەرسە ئېكران ئەمەس، سىز ئۆزىڭىز.
ئەگەر سىز بولمىسىڭىز، ئۇ ئون ئىككى بالا پەقەت ئەپنىڭ قوڭغۇرىقىغا جاۋاب بېرىدىغان ئون ئىككى يالغۇز بالا بولۇپ قالاتتى.
ئۆتكەن يىلى سىنىپىمدىكى بىر بالا ئەپتىن «ھۆرمەتلىك» دېگەن سۆزنى ئۆگىنىپ، مومىسىغا «ھۆرمەتلىك موما» دەپ خەت يازغانىكەن، مومىسى كۈلۈپ كېتىپتۇ.
سۆز توغرا، ئەمما ئورنى خاتا؛ بۇ پەرقنى ئادەم بىلەن سۆزلىشىپلا ئۆگىنىش مۇمكىن.
مېنىڭ ئەنسىرەيدىغىنىم ئەپنىڭ ئۆزى ئەمەس، ئۇنىڭ ئادەمنىڭ ئورنىنى ئېلىۋېلىشى.
بىر تىل ياشاش ئۈچۈن ئۇنى سۆزلەيدىغان، ئۇنىڭدا چاقچاق قىلىدىغان، ئۇنىڭدا ئاچچىقلىنىدىغان ئادەملەر كېرەك.
ئەركىن: بۇ ھېكايە ماڭا يەنە بىر نەرسىنى ئەسلەتتى: بالىلار خاتالىق قىلمىسا ئۆگىنەلمەيدۇ، مۇھىمى، ئۇ خاتالىقنى كۈلۈپ تۇرۇپ تۈزىتىدىغان بىر ئادەمنىڭ بولۇشى.
ئۇنداقتا ئىككىمىزنىڭ پىكرى بىز ئويلىغاندەك ئۇنچە يىراق ئەمەس ئىكەن.
مېنىڭچە، ئەپ بالىغا تىلنىڭ قۇرۇلۇش ماتېرىيالىنى بېرىدۇ: سۆزلەر، قوشۇمچىلار، ئاۋازلار.
ئۆينى ياساش، ئۇنىڭغا جان كىرگۈزۈش بولسا ئادەملەرنىڭ ئىشى.
گۈلنار: بۇ ئوخشىتىش ماڭا يارىدى.
ئۇنداقتا بىر تەكلىپ: كېلەر يىلى ئالمۇتىدىكى ئوقۇغۇچىلىرىم بىلەن سىزنىڭ تور ئوقۇغۇچىلىرىڭىز بىر-بىرىگە ئۇيغۇرچە ئاۋازلىق ئۇچۇر ئەۋەتىپ، دوست بولسۇن.
ھەر ئايدا بىر تېما بولسۇن: ئائىلەم، مەھەللەم، ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان تامىقىم.
ئەپنى بولسا ئۇلار تاپشۇرۇقنى تەييارلاش ئۈچۈن ئىشلەتسۇن.
ئەركىن: ناھايىتى ياخشى پىكىر، مەن بىر شەرت بىلەن قوشۇلىمەن.
ھەر بىر بالا ئۆز مومىسى ياكى بوۋىسىدىن بىر چۆچەك ئاڭلاپ، ئۇنى ئۆز ئاۋازى بىلەن خاتىرىلەپ، دوستىغا ئەۋەتسۇن.
شۇنداق قىلساق، تېخنىكا بالىنى مومىسىدىن ئايرىمايدۇ، ئەكسىچە، ئۇلارنى بىر-بىرىگە يېقىنلاشتۇرىدۇ.
گۈلنار: ئۇنداقتا كېلىشتۇق: ئەپ تاپشۇرۇقنى، مومىلار چۆچەكنى، بىز بولسا ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى كۆۋرۈكنى تەمىنلەيمىز.
بەلكىم ئون يىلدىن كېيىن سىزنىڭ ئالدىن ئېيتقىنىڭىز ئەمەس، بىزنىڭ بۇ پىلانىمىز ئەمەلگە ئاشقان بولار.
ئەركىن: ئەگەر شۇنداق بولسا، مەن كېيىنكى يىغىندا ئۆز گېپىمنى خۇشاللىق بىلەن قايتۇرۇۋالىمەن.