چو نرمی کنی خصم گردد دلیر
و گر خشم گیری شوند از تو سیر
درشتی و نرمی بهم در، بهست
چو رگزن که جراح و مرهم نهست
جوانمرد و خوشخوی و بخشنده باش
چو حق بر تو پاشد تو بر خلق[۲۲] پاش
نیامد کس اندر جهان کو بماند
مگر آن کزو نام نیکو بماند
نمرد آنکو ماند پس از وی بجای
پل و خانی و خان و مهمانسرای
هر آنکو نماند از پسش[۲۳] یادگار
درخت وجودش نیاورد بار
و گر رفت و آثار خیرش نماند
نشاید پس مرگش الحمد خواند
***
چو خواهی که نامت بود جاودان[۲۴]
مکن نام نیک بزرگان نهان
همین نقش برخوان پس از عهد خویش
که دیدی پس از عهد شاهان پیش
همین کام و ناز و طرب داشتند
بآخر برفتند و بگذاشتند
یکی نام نیکو ببرد از جهان
یکی رسم بد ماند ازو جاودان
***
بسمع رضا مشنو ایذای کس
و گر گفته آید بغورش برس
گنهکار را عذر نسیان بنه
چو زنهار خواهند زنهار ده
گر آید گنهکاری اندر پناه
نه شرطست کشتن باول گناه
چو باری بگفتند و نشنید پند
بده گوشمالش بزندان و بند
و گر پند و بندش نیاید بکار
درختی[۲۵] خبیثست بیخش برآر
چو خشم آیدت بر گناه کسی
تأمل کنش در عقوبت بسی
که سهلست لعل بدخشان شکست
شکسته نشاید دگرباره بست
شنیدم که فرماندهی دادگر
شنیدم که فرماندهی دادگر
قبا داشتی هر دو روی آستر
یکی گفتش ای خسرو نیکروز
ز دیبای چینی قبائی بدوز
بگفت اینقدر ستر و آسایشست
وزین بگذری زیب و آرایشست
نه از بهر آن میستانم خراج
که زینت کنم بر خود و تخت و تاج
چو همچون[۱] زنان حُله در تن کنم
بمردی کجا دفع دشمن کنم؟