مرا هم ز صد گونه آز و هواست
ولیکن خزینه نه تنها مراست
خزائن پر از بهر لشکر بود
نه از بهر آذین[۲] و زیور بود
***
سپاهی که خوشدل نباشد ز شاه
ندارد حدود ولایت نگاه
چو دشمن خر روستائی برد
ملک باج و ده یک چرا میخورد؟
مخالف خرش برد و سلطان خراج
چه اقبال ماند در آن تخت و تاج؟
رعیت درختست، اگر پروری
بکام دل دوستان برخوری
ببیرحمی از بیخ و بارش مکن
که نادان کند حیف بر خویشتن
مروّت نباشد بر افتاده زور
برد مرغ دون دانه از پیش مور
کسان برخورند از جوانی و بخت
که بر زیردستان نگیرند سخت
اگر زیردستی درآید ز پای
حذر کن ز نالیدنش بر خدای
***
چو شاید گرفتن بنرمی دیار
بپیکار خون از مشامی میار
بمردی که ملک سراسر زمین
نیرزد که خونی چکد بر زمین
شنیدم که جمشید فرخ سرشت
بسرچشمه‌ای بر بسنگی نوشت
برین چشمه چون ما بسی دم زدند
برفتند چون چشم بر هم زدند
گرفتیم[۳] عالم بمردیّ و زور
ولیکن نبردیم[۴] با خود بگور
***
چو بر دشمنی باشدت دسترس
مرنجانش کو را همین غصه بس
عدو زنده سرگشته پیرامنت
به از خون او کشته در گردنت
شنیدم که دارای فرخ تبار
حکایت
شنیدم که دارای فرّخ تبار
ز لشکر جدا ماند روز شکار
دوان آمدش گله‌بانی[۱] بپیش
بدل گفت دارای فرخنده کیش
مگر دشمنست اینکه آمد بجنگ
ز دورش بدوزم بتیر خدنگ
کمان کیانی بزه راست کرد
بیک دم وجودش عدم خواست کرد
بگفت ایخداوند ایران و تور
که چشم بد از روزگار تو دور
من آنم که اسبان شه پرورم
بخدمت بدین مرغزار اندرم
ملک را دل رفته آمد بجای
بخندید و گفت ای نکوهیده رای
ترا یاوری کرد فرخ سروش
وگرنه زه آورده بودم بگوش
نگهبان مرعی بخندید و گفت
نصحیت ز مُنعم نباید[۲] نهفت
نه تدبیر محمود و رای نکوست
که دشمن نداند شهنشه ز دوست