ئارتۇق
Latin: artuq adjective B1-
too much, excessively
· بپلدى، سۆزلىۋەرمەڭ، بەك ئارتۇق كەتتىڭىز! OK, don't say any more, you've really gone too far!· بۇنى ئۇنىڭغا بەرسەڭ، ئارتۇق كېتىدۇ! if you give him this, it'll be a waste!
- ئارتۇق ئۇخلىساڭ ئاچ قالىسەن (prov.) if you oversleep you'll end up hungry
- ئارتۇق كەتمەك (i) to go too far, to go over the limit, to go over the top, to exceed propriety; (ii) to be wasted, to be a waste
- more (than), over, greater than · 52 سانى بەشتىن بەش ھەسسە ئارتۇق 25 is five times greater than five· ئىككى يۈزدىن ئارتۇق ئادەم more than two hundred people· ئۇ دوختۇرخانىدا ئىككى ئايدىن ئارتۇق ياتتى he lay in hospital for over two months
-
surplus, excess, what is left (over)
· يېنىڭدا ئارتۇق پۇلۇڭ بولسا بەش كوي بېرىپ تۇرامسەن؟ if you have some money over could you lend me five yuan?· دېھقانلار دۆلەتكە سېتىپ بېرىپ بولغاندىن كېيىنكى ئارتۇق ئاشلىق بازارغا ئەكىرىپ ساتىدۇ the peasants bring to the market the grain that is left over after selling to the state, and sell it
- ئارتۇق پۇل surplus money
- ئارتۇق نەرسە surplus things
-
greater, better, exceeding, etc.
· مېنىڭ بېشىمدىكى خەتەر باشقىلارنىڭكىدىن ئارتۇق ئەمەس the danger I face is no more than others· بۇ ئىشنى ئۇ مېنىڭدىن ئارتۇق he's better at this than me· ئۇ كىنونى تىياتىردىن ئارتۇق كۆرىدۇ he likes films better than the theatre
- قىلىچنىڭ كۈچۈدىن قەلەمنىڭ كۈچى ئارتۇق (prov.) the pen is mightier than the sword
- جاندىن ئارتۇق كۆرمەك to consider something more important than life
- بىر ئىشتاننى ئارتۇق يىرتقان (to have torn up one more pair of trousers than.... - because worn out) - to have seen more, to have more experience (than)
- further, more, yet further, yet more (beyond what has already happened or been done) · ئەمدى ئارتۇق گەپ قىلىشنىڭ ھېچبىر ھاجىتى يوق well then, there's not the least need to say any more· بەس! ئارتۇق چىدىيالمايمەن! enough! I can't stand any more!
-
superfluous, unnecessary, futile, vain, too many
· ئارتۇق گەپنىڭ ئورنى يوق there's no need to say anything superfluous
- ياماننىڭ بىر قىلىقى ئارتۇق one act of a bad man is one too many
- a man's name
Forms
- ئارتۇقلار
- plural
- ئارتۇقى
- his, her, their
- ئارتۇقۇمغا
- my · to (-غا)
- ئارتۇقتا
- in, at (-دا)
In Uyghur
① رەۋ . بەلگىلىك مىقداردىن ، ساندىن ئوشۇق ؛ زىيادە ، كۆپ : ئارتۇق ئۇخلىساڭ ئاچ قالىسەن (ماقال) . ＊ 25 سانى بەشتىن بەش ھەسسە ئارتۇق . ② سۈپ . ئېھتىياجىدىن ، نورمىدىن ئاشقان ، ئوشۇق : يېنىڭدا ئارتۇق پۇلۇڭ بولسا بەش كوي بېرىپ تۇرامسەن؟ ③ سۈپ (چىقىش كېلىش قوشۇمچىسى بىلەن) ئەزىز ، ياخشى، ئەۋزەل ، ئەلا دېگەن سېلىشتۇرۇش مەنىسىدە كېلىدۇ : قىزدىن ئارتۇق جۇۋان بار ، ئاتتىن ئارتۇق غۇنان بار (ماقال) . ④ سۈپ . كۈچلۈك ، زور ، ئۈستۈن : قىلىچنىڭ كۈچىدىن قەلەمنىڭ كۈچى ئارتۇق (ماقال) . ⑤ رەۋ . بولۇپ ئۆتكەندىن ، كۆرۈلگەندىن تاشقىرى ، ئۇنىڭدىن ئوشۇق : - بەس ! ئارتۇق چىدىيالمايمەن ... - دەپ ۋارقىراپ كەتتى ئۇ . ⑥ سۈپ . ئارتۇقچە ، بىھۇدە ، ئورۇنسىز : ياماننىڭ بىر قىلىقى ئارتۇق (ماقال) . ⑦ ئەرلەرنىڭ ئىسمى.
From the library
بۇرۇن تۇرپان ئەتراپىدا مىڭدىن ئارتۇق كارىز بار ئىدى.
1990-يىللاردا ياسالغان بۇ يول قۇملۇقنى شىمالدىن جەنۇبقا كېسىپ ئۆتۈپ، بەش يۈز كىلومېتردىن ئارتۇق سوزۇلىدۇ.
دۇكاننىڭ تاملىرىغا ئېسىقلىق ئوندىن ئارتۇق دۇتار ئۆتكۈنچىلەرنىڭ دىققىتىنى دەرھال تارتىدۇ.
بىر كۋادرات مېتر گىلەمدە يۈز مىڭدىن ئارتۇق تۈگۈن بولۇشى مۇمكىن، بىرەر تۈگۈن خاتا چۈشسە، پۈتۈن نەقىش قىيسىيىپ قالىدۇ.
Learn ئارتۇق in real texts
With a free account, hover any word in the library for its meaning, hear it read aloud, save words for review timed to your memory, and see how much of each book you already know.