خوتەن گىلىمىگە يېقىندىن قارىسىڭىز، ئۇنىڭدا قالايمىقان بىرەر سىزىقنىڭمۇ يوقلۇقىنى بايقايسىز.
ھەر بىر نەقىش مەلۇم بىر قائىدە بويىچە تەكرارلىنىدۇ، ھەر بىر رەڭ ئۆز ئورنىنى بىلىدۇ.
ئەمەلىيەتتە، گىلەم توقۇغۇچىلار ماتېماتىكىلىق فورمۇلا ئۆگەنمىگەن بولسىمۇ، ئۇلارنىڭ ھۈنىرىدە گېئومېترىيىنىڭ نۇرغۇن ئاساسىي ئۇقۇملىرى بار.
ئۇلار بۇ بىلىملەرنى كىتابتىن ئەمەس، ئانىلىرىدىن، ئۇستازلىرىدىن، ئەۋلادتىن ئەۋلادقا ئۆتۈپ كەلگەن تەجرىبىدىن ئالغان.
ئالدى بىلەن سىممېترىيىنى ئالايلى.
نۇرغۇن گىلەملەرنى ئوتتۇرىسىدىن قاتلىسىڭىز، ئىككى يېرىمى خۇددى ئەينەكتىكى ئەكستەك بىر-بىرىگە ماس كېلىدۇ.
ماتېماتىكلار بۇنى ئەينەك سىممېترىيىسى دەپ ئاتايدۇ.
ئىككىنچىدىن، گىلەمنىڭ ئوتتۇرىسىدىكى چوڭ نەقىش ئادەتتە ئۆز مەركىزى ئەتراپىدا ئايلاندۇرۇلسىمۇ ئۆزگەرمەيدۇ.
يەنى، ئۇنى توقسان گرادۇس بۇرىساقمۇ، يەنە شۇ شەكىلنى كۆرىمىز.
خوتەن گىلەملىرىدە كۆپ ئۇچرايدىغان ئانار گۈللۈك نەقىشلەرنىڭ بەزىلىرى مانا مۇشۇنداق قۇرۇلغان.
ئۈچىنچىدىن، گىلەمنىڭ گىرۋىكى كىچىك بىر نەقىشنىڭ توختىماي تەكرارلىنىشىدىن ھاسىل بولىدۇ.
گىرۋەك خۇددى رامكىدەك گىلەمنىڭ ئوتتۇرىسىنى ئوراپ، كۆزنى ئىچكىرىگە باشلايدۇ.
بۇ خۇددى مۇزىكىدىكى رىتىمغا ئوخشايدۇ: بىر ئۆلچەم تەكرارلانغانسېرى، كۆز ئۇنىڭغا كۆنۈپ، ئوتتۇرىدىكى ئۆزگىچە نەقىشكە تېخىمۇ بەك دىققەت قىلىدۇ.
رەڭلەرمۇ ھېسابقا كىرىدۇ: قىزىل، كۆك ۋە سېرىق رەڭلەر نەقىشنىڭ ئىككى تەرىپىدە ئوخشاش مىقداردا ئىشلىتىلىدۇ، شۇڭا گىلەم كۆزگە تەڭپۇڭ كۆرۈنىدۇ.
ئۇنداقتا، توقۇغۇچىلار بۇ مۇرەككەپ ھېسابلارنى قانداق قىلىدۇ؟
جاۋابى ئاددىي: ئۇلار تۈگۈنلەرنى سانايدۇ.
بىر كۋادرات مېتر گىلەمدە يۈز مىڭدىن ئارتۇق تۈگۈن بولۇشى مۇمكىن، بىرەر تۈگۈن خاتا چۈشسە، پۈتۈن نەقىش قىيسىيىپ قالىدۇ.
ئۇستا توقۇغۇچى ھەر بىر قۇردىكى تۈگۈنلەرنى بىر-بىرلەپ ساناپ ماڭىدۇ، نەقىشنى بولسا كاتەكلىك قەغەزگە سىزىۋالىدۇ ياكى ئەستە ساقلايدۇ.
ھەر بىر تۈگۈن بىر چېكىتكە ئوخشايدۇ، پۈتۈن گىلەم بولسا مىڭلىغان چېكىتتىن تۈزۈلگەن بىر رەسىم.
شۇ مەنىدىن ئېيتقاندا، گىلەمنى كومپيۇتېر ئېكرانىدىكى رەسىملەرنىڭ ئەسىرلەر بۇرۇنقى ئەجدادى دېيىشكە بولىدۇ.
قېتىم-قېتىم تەكرارلانغان بۇ ھېسابلار ئاخىرىدا ھېسابقا ئەمەس، گۈزەللىككە ئايلىنىدۇ.
دېمەك، گېئومېترىيە پەقەت دەرسلىكلەردىلا ئەمەس، توقۇغۇچىنىڭ بارماقلىرىدىمۇ ياشايدۇ.