***
مها زورمندی مکن با کهان
مِها زورمندی مکن با کِهان
که بر یک نمط می نماند جهان
سر پنجهٔ ناتوان بر مپیچ
که گر دست یابد برآئی بهیچ[۱]
عدو را بکوچک نباید شمرد
که کوه کلان دیدم از سنگ خرد
نبینی که چون با هم آیند مور
ز شیران جنگی برآرند شور
نه موری که موئی کز آن[۲] کمترست
چو پر شد ز زنجیر محکمترست
مبر گفتمت پای مردم ز جای
که عاجز شوی گر درآئی ز پای
دل دوستان جمع بهتر که گنج
خزینه تهی به که مردم برنج
مینداز در پای کار کسی
که افتد که در پایش افتی بسی
***
تحمل کن ای ناتوان از قوی
که روزی تواناتر از وی شوی
بهمت برآر از ستیهنده شور
که بازوی همت به از دست زور
لب خشک مظلوم را گو بخند
که دندان ظالم بخواهند کند
***
ببانگ دهل خواجه بیدار گشت
چه داند شب پاسبان چون گذشت؟
خورد کاروانی غم بار خویش
نسوزد دلش بر خر پشت ریش
گرفتم کز افتادگان نیستی
چو افتاده بینی چرا نیستی؟
برینت بگویم یکی سرگذشت
که سستی بود زین سخن درگذشت
چنان قحط شد سالی اندر دمشق
حکایت
چنان قحط سالی شد اندر دمشق
که یاران فراموش کردند عشق
چنان آسمان بر زمین شد بخیل
که لب تر نکردند زرع و نخیل
بخوشید سرچشمه‌های قدیم
نماند آب جز آب چشم یتیم
نبودی بجز آه بیوه‌زنی
اگر برشدی دودی از روزنی
چو درویش بی‌برگ دیدم درخت
قوی‌بازوان سست و درمانده[۱] سخت
نه در کوه سبزی نه در باغ شخ
ملخ بوستان خورده مردم ملخ
در آن حال پیش آمدم دوستی
ازو مانده بر استخوان پوستی
و گرچه بمکنت[۲] قوی حال بود
خداوند جاه و زر و مال بود
بدو گفتم ای یار پاکیزه خوی
چه درماندگی پیشت آمد بگوی؟
بغرید[۳] بر من که عقلت کجاست؟
چو دانی و پرسی سؤالت خطاست