نه هر آدمیزاده از دد بهست
که دد ز آدمیزادهٔ بد بهست
بهست از دد انسان صاحبخرد
نه انسان که در مردم افتد چو دد
چو انسان نداند بجز خورد و خواب
کدامش فضیلت بود بر دواب؟
سوار نگونبخت بی راهرو
پیاده برد زو برفتن گرو
کسی دانهٔ نیکمردی نکاشت
کزو خرمن کام دل برنداشت
نه هرگز شنیدیم در عمر خویش
که بد مرد را نیکی آمد بپیش
گزیری به چاهی در افتاده بود
حکایت
گَزیری بچاهی در افتاده بود
که از هول او شیر نر ماده بود
بداندیش مردم بجز بد ندید
بیفتاد و عاجزتر از خود ندید
همه شب ز فریاد و زاری نخفت
یکی بر سرش کوفت سنگیّ و گفت
تو هرگز رسیدی بفریاد کس
که میخواهی[۱] امروز فریادرس؟
همه تخم نامردمی کاشتی
ببین لاجرم بَر که برداشتی
که بر جان ریشت نهد مرهمی؟
که دلها ز ریشت[۲] بنالد همی
تو ما را همی چاه کندی براه
بسر لاجرم در فتادی بچاه
دو کس چَه کنند از پی خاص و عام
یکی نیکمحضر دگر زشتنام
یکی تشنه را تاکند تازه حلق
دگر تا بگردن درافتند خلق
اگر بد کنی چشم نیکی مدار
که هرگز نیارد گز انگور بار
نپندارم ای در خزان کشته جو
که گندم ستانی بوقت درو
درخت زقوم ار بجان پروری
مپندار هرگز کزو برخوری
رطب ناورد چوب خر زهره بار
چو تخم افکنی بر[۳] همان چشم‌دار
حکایت کنند از یکی نیکمرد
حکایت
حکایت کنند از یکی نیکمرد
که اکرام حَجاج یوسف نکرد
بسرهنگ دیوان نگه کرد تیز
که نطعش بینداز و خونش[۱] بریز
چو حجت نماند جفا جوی را
بپرخاش در هم کشد روی را
بخندید و بگریست مرد خدای
عجب داشت سنگیندل تیره رای
چو دیدش که خندید و دیگر گریست
بپرسید کاین خنده و گریه چیست؟