نبینی که سختی بغایت رسید
مشقت بحدّ نهایت رسید
نه باران همی آید از آسمان
نه بر میرود دود فریاد خوان
بدو گفتم آخر ترا باک نیست
کُشد زهر جائی که تریاک نیست
گر از نیستی دیگری شد هلاک
ترا هست، بط را ز طوفان چه باک؟
نگه کرد رنجیده در من فقیه
نگه کردن عالم اندر سفیه
که مرد ارچه بر ساحلست ایرفیق
نیاساید و دوستانش غریق
من از بینوائی نیم روی زرد
غم بی‌نوایان رخم زرد کرد[۴]
نخواهد که بیند خردمند ریش
نه بر عضو مردم نه بر عضو خویش
یکی اوّل از تندرستان منم
که ریشی ببینم[۵] بلرزد تنم
منغص بود عیش آن تندرست
که باشد بپهلوی بیمار[۶] سست
چو بینم که درویش مسکین نخورد
بکام‌اندرم لقمه زهرست و درد
یکی را بزندان درش[۷] دوستان
کجا ماندش عیش در بوستان؟
شبی دود خلق آتشی برفروخت
حکایت
شبی دود خلق آتشی برفروخت
شنیدم که بغداد نیمی بسوخت
یکی شکر گفت اندر آن خاک و دود
که دکان ما را گزندی نبود
جهاندیده‌ای گفتش ای بوالهوس
تو را خود غم خویشتن بود و بس
پسندی که شهری بسوزد بنار
اگر چه سرایت بود بر کنار
بجز سنگدل ناکند معده تنگ
چو بیند کسان بر شکم بسته سنگ
توانگر خود آن لقمه چون میخورد؟
چو بیند که درویش خون میخورد
مگو تندرستست رنجوردار
که می‌پیچد از غصه رنجوروار
تنکدل[۱] چو یاران بمنزل رسند
نخسبد که واماندگان از پسند
دل پادشاهان شود بارکش
چو بینند در گل خر خارکش
اگر در سرای سعادت کسست
ز گفتار سعدیش حرفی بسست
همینت بسندست اگر بشنوی
که گر خار کاری سمن ندروی