بولماق
Latin: bolmaq verb A1-
(i) to be, happen, to come to pass, to take place, "there is, there was, etc.)
· نېمە بولدى؟ what happened?· قىرىق كېچە-كۈندۈز جەڭ بولۇپتۇ there was war for 40 days and nights· بەش كېچە-كۈندۈز توي بولۇپتۇ there were wedding celebrations for five days and nights
- سىزگە نېمە بولدى؟ what's wrong with you? what's the matter? what's wrong?
- بولىدىغان ئىش بولدى (proverb) what's done cannot be undone; it's water under the bridge
- نىمە بولسا، بولسۇن no matter what happens .. ; what will be, will be; let things take their course
- بولمىسا unless,..... otherwise,.....
- (ii) expressing a reason, with < -din>, etc. · ئۇ ئىچكىرىگە قاچماي جەنۇبىي شىنجاڭ تەرەپكە قېچىشى، قۇمۇل قوزغىلاڭچىلىرىنىڭ يولىنى توسۇغانلىقىدىن بولغان his not escaping to the East, but rather towards south Xinjiang, was because the Kumul rebels had blocked his way· بۇ لەتىپىلەر ئەپەندى نامىغا توقۇلغاچقا، بۇنى ئەپەندى لەتىپلىرى دەپ ئاتاش ئادەت بولغان because these anecdotes were woven around Ependi's name, the custom arose of calling them the Ependi stories
- (iii) with adjective and <bolup> form, expressing the state of following action · رۇسلارنىڭ زېمىنىغا تۇنجى بولۇپ ئاياغ باسقان كىشى anyone who sets foot in Russia for the first time· ئۇ ئىككىسى بىرىنچى بولۇپ ئەيسانىڭ مۇرىتى بولۇپ قالدى these two were the first to become Jesus' disciples
- (iv) with a noun or verbal noun and <bol'anda> form, expressing the necessary condition of following action or state · ئەسلەپ باقسام، پەقەت قۇمۇل دېھقانلار قوزغىلىكى توغرىسىدا رىۋايەت-چۆچەك بولغاندا، ئاندىن يۈەن داخۇانىڭ ئىسمى ئاڭلىنىپ قالاتتى as I remember, it was only in stories and tales about the Kumul peasants' uprising that Yuan Dahua's name used to be heard· پۇل توغرۇلۇق گەپ بولغاندا،.... speaking about money,....· ئەگەر باشقا بالىلار بولغاندا ئىدى، ئۇلار ناھايىتى خۇشال بولاتتى if it had been other children, they would have been very happy
-
to come, to begin
- چۈش بولدى it was noon, noon came
- زاۋال بولدى the sun had set, it was sunset
- to be present in a certain place at a certain time · ئۇ كەچكىچە ئادىلنىڭ ئۆيدە بولدى he was in Adil's home until the evening· بۈگۈن چۈشتىن بۇرۇن مەجلىسخانىدا يىغىندا بولىمەن in the morning I will be in the meeting in the conference room· مەن ئۈچۈن (ماڭا نىسبەتەن) سېنىڭ بولغىنىڭ ياخشى as far as I am concerned your being here has been good
- to be existent, to exist, to be · يىلان تاشقى قۇلىقى بولمايدۇ a snake has no external ears· بېلەت بولمىسا كىرەلمەيسىز you can't come in without a ticket· ئۇلارنىڭمۇ دائىم ماڭىدىغان يولى بولىدۇ they always have a way, they're never at a loss
-
(i) to be, to become, to come in a certain state, come into a certain state, condition
· سىز كىم بولىسىز؟ who are you?· قانداق بولساڭ بولغىنا be who(ever) you are· تېز بولۇڭ! be quick!
- قانداق بولىۋاتىسەن؟ what's the matter with you?
- بولىدىغان ئاشلىق كۆكىدىن مەلۇم بولىدۇ (prov.) what the crop is is known from it's shoots - what a person will be like is seen from his childhood
- قۇل بولماق to become a slave, to be a slave
- ھەممىدىن قادىر بولغۇچى the One who is Almighty, the Almighty
- (ii) used with emphasis as <bol'an> form - why · ئۆزى قىز بولغىنى بىلەن قىلغان ئىشلار.. the things he's done with girls..
- (iii) <boluwalmaق> form, expressing (i) deliberateness of action, attitude; (ii) pretence, assumption of a role, attitude; (iii) see separate entry under <boluwalmaق> · ئۇ - ھازىر گەپ ئاڭلىمايدىغان بولۇۋالدى! he (that boy) is just not doing what he's told!
- to be situated, to be, to be placed · ئىشخانا ئۇ چاغدا نەدە بولىدۇ؟ in that case where will the office be?· تۈنۇگۇن ئۆيدە بولمىدىم yesterday I wasn't at home· توي كۈنى قېرىلار بىر يەردە، ياشلار بىر يەردە بولىدۇ on the wedding day the older people are in one place, the younger in another
-
to be correct, to be OK, to be good, to be suitable (for), to work; to be permissible, to be right
· بولىدىغان پىلان ئىكەن! it's not a bad plan at all!· مەن كىرسەم بولامدۇ؟ may I come in?· ئۆتكەن تۇرۇشۇم سىز بىلىشقا بولمىغۇدەك ئىش يوق there's nothing in my past life worth knowing about
- ئۇ بولىدىغان ئادەم he's quite okay, he's not a bad fellow
- بولمايدىغان نېمىسى بار؟ what could be wrong with that? where could be the harm? what's wrong with it? why not have a go? it's an ordinary thing really
- to be assigned to, get a certain position or task, to become (of position, etc.) · مەن ھازىر مەكتەپ مودىرى بولدۇم I am now (have been made, appointed) the school director· ئۇ پادشاھ بولىدۇ he will be king, will become king
-
to grow, to flourish, to ripen, to be abundant (of a harvest, etc.)
· مىۋە-چىۋىلەر تازا بولدى the fruit harvest is really good· بۇ يىل بۇغداينىڭ بولۇشىدا گەپ يوق ئىدى this year there's no question about the wheat ripening
- غورا بولماي نېغىزى بولماس (prov.) if there is no fruit-bud there will be no fruit - everything must begin small, everything must begin somewhere
- to pass (time), to take (time) · ئون بەش كۈن بولغاندە... after 15 days...· مۇشۇ كىتابنى يازغىلى بەش يىل بولدىغۇ؟ it's taken (you) five years to write this book?· كۆرۈشمگىلى ئۇزۇن بولدى a long time has passed since we met; it's been a long time since we met
- to be worth, to be reckoned · ئۇنىڭ ھېسابىدا ئۇلارنىڭ ئېتى ئىككى مىڭ يۈەن بولاتتى in his reckoning their horse was worth 2000 yuan· بۇ ئىشتا ئۇ ماھىرى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ he is reckoned (to be) an expert at this
- in <bolidu> form, to mean can, to be possible
- with gerund form of a verb (-gەn, قan) - to pretend · ھتىرجەم بلۇڭ، مەن كۆرمىگەن بالاي! don't worry, I'll pretend I haven't seen it
- in conjunction with certain nouns to form a verb · ئىتتىپاق بول! unite! be united!· تىنچ بول! be still! be quiet!· ئاتا-ئانىسىنڭ گېپىگە كىرمىسە گۇناھكار بولماق if he does not do what his parents say he will be committing a sin
-
in conjunction with an adjective or adverb, to form an intransitive verb
- خاپا بولماق to be angry, lose one's temper
- تامام بولماق to be completed, finished
- يامان بولدى (i) it's broken, spoiled; (ii) it's gone wrong; (iii) that was bad, wrong
- چوڭ بولماق to grow up
-
with <-sa> form of conditional verb to express what would be good
· شۇ سوئالنى باشقىچە قويسىڭىز بولۇپتىكەن if you had asked that question differently it would have been better· ئادرېسىڭىزنى بولسىمۇ دەپ بېرىڭچۇ even if it's only your address please tell me; at least tell me your address· ئىسمىڭىزنى بولسىمۇ بىلىۋالدىم I knew at least his name
- ...بولسىمۇ..... (use of <bolsimu), expressing "at least" "even if it's only........."
- in a negative form, expressing inability, weak or dying state · مەن بولالمايدىغان ئوخشايمەن it seems I'm done for, it seems I'm not going to recover· بۇ يەرگە يۈگۈرۈپ كەلگەندە مەن زادى بولالماي،.. as I came running there I was really done in· كۆزۈم بولالمايدىغان بولدى my eyes have had it, will not recover
-
to be prepared, ready, get ready to do something; (in imperative form) be quick!
· بول ئىتتىكرەك ئۇنى چاقىر! hurry up and call her!· تېز، بولە! quick, hurry up!· تېز بولۇڭ! be quick!
- بولۇڭلار، مېھمانلار كېلىپ قالدى be quick, the guests are here!
-
with < -ar, -mەk, -maقqi, etc. verbal suffixes to express intention, hope, purpose, or desired state
· ئۇ ئۇلارنى قۇتقۇزۇش يولىنى تاپماق بولۇپ،... he, hoping to find a way to save them
- شېرىنن كۆرۈر بولساڭ، پەرھاتنىڭ كۆزى بولغىن، شېرىننى سۆيەر بولساڭ پەرھاتنىڭ ئۆزى بولغىن (prov.) if you want to see Xerin, you must look with Parhat's eyes; if you want to love Xerin, you must be Parhat himself
-
with -ip, -up verbal suffixes, to express the completion of an action or completeness of a state
· قارنى تازىلاپ بولدۇم I've cleared the snow· چېيىڭنى ئىچىپ بولۇڭ! drink up your tea!· ئۇ قاچىدىكى تاماقنى ئىچىپ بولدى he finished off/up the bowl of food
- يېزىپ بولماق to finish writing
- كۆرۈپ بولماق to finish reading, watching
- after a noun or noun phrase, making a noun clause or noun apposition · بۇ مېنىڭ ئېرىم، سپتاي بولىدۇ this is my husband, Suptay
-
with the <-din> form of a noun or noun phrase, expressing origin, birth
· ئۇ خوتەندىن بولىدۇ he is from Hotan
- ھارامدىن بولغان illegitimate, born out of wedlock
- with dative case expressing "towards, viewing" etc. · تۇرمۇش ھەدىسىلىرىگە بولغان كۆز-قاراشى viewpoint towards the things of life
- with a possessive personal suffix... to be reckoned as (belonging to, being part of) · ياماننىڭ ياخشىسى بولغىچە، ياخشىنىڭ يامانى بول (prov.) rather than be the best among the bad, be the worst among the good· ئۇنىڭ قايسى قولى سول قولى بولىدۇ؟! which hand is his left hand?!
- with <bilەn>, <billە>, expressing "being busy with, occupied with" or "being with" · ئۇ كۈتۈش بىلەن بولدى she was busy with serving· ئۇلار ماجاڭ بىلەن بولۇپ كەتتى they started to play mahjong· مەن دۇنيانىڭ ئاخىرغىچە دائىم سېنىڭ بىلەن بولىمەن I will always be with you, even to the end of the world
- with <-dەk>, <-tەk>, expressing being in a certain state · باي »ھىم« دەپ ئۆز گۆشىنى ئۆزى يېگۈدەك بولۇپتۇ the rich man grunted, filled with frustration· بۇ سۆزلىرى ئۇنڭ قۇلىقىدا جاراڭلىغاندەك بولدى these words sounded like clanging in his ears
- with verbal suffixes -gili, -'ili, -قa, -kە, etc., expressing being able to do something, the possibility of doing something, being successful in doing something · بىر قولدا چاۋك چالغىلى بولماس (prov.) you can't clap with one hand - acting independently achieves little· بۇنىڭ قىلغان ئىشلىرىغا قاراپ نەمۇنىچى دەپ ئاتاشقا بولىدۇ looking at what he has done he can be called a model (worker)· بۇنى ئۇنتۇپ قېلىشقا بولمايدۇ this must not be forgotten
- expressing hope, wish, with a (past) gerund and bolsun, etc. (can be with -dەk too) · دېگىنىڭىزدەك بولسۇن! may it be as you say!· دېگىنىڭىز بولسۇن! may it be as you say!· شۇنداق بولسۇن! so be it! OK! let's do it that way!
- to do, act · قانداق بولىمىز؟ what shall we do?
Forms
- بولىمەن
- present-future · I (مەن)
- بولدى
- past · he, she, they (ئۇ)
- بولۇۋاتىمىز
- doing now · we (بىز)
- بولمايدۇ
- present-future · not · he, she, they (ئۇ)
In Uyghur
پ ① يۈز بەرمەك ، سادىر بولماق : ھايۋانلارمۇ بوش كەلمەپتۇ . قىرىق كېچە - كۈندۈز جەڭ بوپتۇ . ② كەلمەك ؛ باشلانماق : چۈش بولدى . زاۋال بولدى . ③ بىرەر يەردە مەلۇم ۋاقىت تۇرماق : شەنبە كۈنى گۈلباھار كەچكىچە ھەجەر ئاچىنىڭ ئۆيىدە بولدى . ④ئورۇنلاشماق : توي كۈنى قېرىلار بىر يەردە ، ياشلار بىر يەردە بولىدۇ . ⑤ئۆسمەك ، ئاينىماق ، ئوخشىماق : غورا بولماي مېغىزى بولماس . ⑥ئۆتمەك : - ماڭا مۇشۇ يەردە ياشىغىلى ئۇزاق يىللار بولدى ، - دېدى كېيىك . ⑦مەۋجۇت ، بار ھالەتكە كەلمەك : ئەمگەك بىلەن ئۆزىگە ھايات يولى تېپىشنى مەقسەت قىلغۇچىنىڭ بۇنچىلىك گەپ قىلىش ھوقۇقى بولىدۇغۇ! ⑧ۋەزىپىگە تەيىنلەنمەك ، بىرەر دەرىجە ۋە ئورۇنغا ئېرىشمەك بولماق : مەن ھازىر مەكتەپ مۇدىرى بولدۇم ، لېكىن مەكتەپ خىزمىتىنى بىر كۈنمۇ ئىشلىگىنىم يوق . ⑨مەلۇم قىممەتكە يارىماق : زىۋىرشانىڭ ھېسابىدا ئۇلارنىڭ 30 مىڭ باغ قومۇشى 7 مىڭ 5 يۈز يۈەن بولاتتى . ⑩توغرا ، مۇۋاپىق كەلمەك : ئاخىر ساۋۇت بۇ ئىش ئۈستىدە ھېچكىمگە ئېغىز ئاچمىغىنىم تۈزۈك ، يېنىكلىك بىلەن قوشنامنى يامان ئادەمگە چىقىرىۋەتسەم بولماس ، دېگەن ئويغا كەلدى . ⑪ مەلۇم ھالەتتە ئۆتمەك ، مەلۇم ھالەتكە كەلمەك : تۇرمۇشلۇق بولماق . ⑫ بەزى ئىسىملارغا باغلىنىپ كېلىپ پېئىللاشتۇرۇش رولىدا كېلىدۇ : گۇناھكار بولماق . ⑬ سۈپەتلەر ۋە رەۋىشلەر بىلەن بىرىكىپ ئۆتۈمسىز پېئىللاشتۇرۇش رولىدا كېلىدۇ : چوڭ بولماق . ⑭ «بولسا بوپتىكەن» فورمىسىدا كېلىپ «ياخشى ئىدى» مەنىسىدە كېلىدۇ : بايىقى ئىككى سوئالنى باشقىچە قويسىڭىز بوپتىكەن . ⑮ بولۇشسىز فورمىدا كېلىپ ئىقتىداردىن ، پائالىيەتتىن قالغانلىقنى بىلدۈرىدۇ : - بالام ، - دەپتۇ بىر كۈنى بوۋاي ئوغلىنى يېنىغا ئولتۇرغۇزۇپ ، - مەن بولالمايدىغان ئوخشايمەن . ⑯ تەييارلانماق ، ھازىرلانماق : ئالماس بىلەن ئېلىقۇل : - لەيلىگۈل ، ئانار قەيەردە؟ بول ئىتتىكرەك ئېيت ، - دەپ سورىدى ئۇنىڭدىن . ⑰ « - ار ، - دىغان ، -ماق ، - ماقچى»قوشۇمچىلىرى بىلەن ئاياغلاشقان پېئىللار بىلەن قوشۇلۇپ ئۈمىد ، تىلەك مەيلىنى بىلدۈرىدۇ : شۇنىڭدىن باشلاپ سوپىتاي مىجىت بىلەن بىللە كۈنىگە ئىككى - ئۈچ قېتىم كۆرۈشىدىغان بولدى . ⑱ « - ىپ ، - ۇپ» بىلەن ئاياغلاشقان رەۋىشداشلار بىلەن قوشۇلۇپ ئىش - ھەرىكەتنىڭ تاماملىنىپ بولغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ : - نۇرۇم ، چېيىڭنى ئىچىپ بولۇپ ، ئالمىلارغا سۇ بار...
From the library
ئۇنىڭ لەتىپىلىرى بالىلارنى كۈلدۈرىدۇ، چوڭلارنى بولسا ئويلاندۇرىدۇ.
بۇ كۈلكىنىڭ ئارقىسىدا كۆپىنچە ئىنچىكە بىر لوگىكا يوشۇرۇنغان بولىدۇ.
ئاندىن ئۇ تەڭگىلەرنى يانچۇقىغا قايتا سېلىپ: «بولدى، ھېسابىڭىز تۈگىدى،» دەپتۇ.
«قانداق قىلىپ؟» دەپ ھەيران قالغان ئاشپەزغا ئەپەندى خاتىرجەم جاۋاب بېرىپتۇ: «تامىقىڭىزنىڭ پۇرىقىغا پۇلنىڭ ئاۋازى بىلەن ھەق تۆلەندى-دە!»
بۇ لەتىپىدە ساپ لوگىكا بار: ئەگەر پۇراقمۇ سېتىلىدىغان نەرسە بولسا، ئۇنىڭ باھاسى پەقەت ئاۋاز بىلەن تۆلىنىشى كېرەك.
Other matches
Learn بولماق in real texts
With a free account, hover any word in the library for its meaning, hear it read aloud, save words for review timed to your memory, and see how much of each book you already know.