علم الصحراء

بسیاری گمان می‌کنند بیابان سرزمینی مرده و یکنواخت است، حال آنکه دشت لوت در جنوب شرقی ایران، آزمایشگاهی طبیعی است که دانشمندان را از سراسر جهان به خود می‌کشد.

ماهواره‌ای در سال ۲۰۰۵ دمای سطح زمین را در بخشی از این دشت، که« گندم بریان» نام دارد، نزدیک به هفتاد و یک درجه سانتی‌گراد اندازه گرفت؛ یکی از بالاترین دماهایی که تاکنون ثبت شده است.

راز این گرما در سنگ‌های تیره آتشفشانی است که سطح این ناحیه را پوشانده‌اند؛ این سنگ‌ها نور خورشید را جذب می‌کنند و مانند تابه‌ای داغ، گرما را در خود نگه می‌دارند.

با این حال، شب‌های بیابان به طرز شگفت‌آوری سرد است، زیرا در هوای خشک و زیر آسمان بی‌ابر، گرمای روز به‌سرعت به فضا می‌گریزد.

در بخش غربی لوت، بادهای تند طی هزاران سال تپه‌های رسوبی را چنان تراشیده‌اند که اکنون شهری خیالی از برج‌ها و دیوارهای سر به فلک کشیده پدید آمده است؛ مردم محلی به این سازه‌های طبیعی کلوت می‌گویند.

شاید باور کردنش دشوار باشد، اما حتی در این گرمای کشنده نیز زندگی جریان دارد: روباه شنی با گوش‌های بزرگش گرمای بدن را دفع می‌کند و بسیاری از جانوران روزها را در لانه‌های زیرزمینی می‌گذرانند و تنها شب‌ها بیرون می‌آیند.

امروزه مردمان حاشیه کویر با کاشتن درختچه‌های تاغ، که ریشه‌هایی بسیار عمیق دارند، جلوی پیشروی شن‌های روان را می‌گیرند.

هنگامی که شب فرا می‌رسد، آسمان بیابان، که از نور و آلودگی شهرها به دور است، چنان پرستاره می‌شود که گویی می‌توان ستاره‌ها را با دست چید.

دشت لوت به ما یادآوری می‌کند که آنچه از دور تهی به نظر می‌رسد، از نزدیک سرشار از راز است.