بۇزماق

بۇزىمەن

现在将来时 · 我（⁨مەن⁩）

بۇزدى

过去时 · 他、她、他们（⁨ئۇ⁩）

بۇزۇۋاتىمىز

现在进行时 · 我们（⁨بىز⁩）

بۇزمايدۇ

现在将来时 · 否定 · 他、她、他们（⁨ئۇ⁩）

پ ① بىر يۈرۈش ياكى بىر پۈتۈن نەرسىنى پارچىلىماق ، چۇۋۇماق ، سۆكمەك ، ئاغدۇرماق ، ۋەيران قىلماق ، كېرەكتىن چىقارماق : ئۆينى بۇزماق . ماشىنىنى بۇزماق . ② يوق قىلىۋەتمەك ، يوقاتماق : ئۇ شىمىنىڭ قىرىنى بۇزماسلىق ئۈچۈن تىزىنى ئۈستىگە سەل تارتىپ ئاۋايلاپ ئولتۇردى . ③ يارامسىز ، لايىقسىز ، سۈپەتسىز قىلىپ قويماق ؛ ئەپلەشتۈرەلمەي قالماق : ئۇ تۇزنى تەڭشىيەلمەي ، ئاشنى بۇزۇپ قويۇپتۇ . ④ ھەقىقەتتىكىدىن ، ئەسلىدىكىدىن باشقىچە قىلىپ ئىپادىلىمەك (گەپ - سۆز ھەققىدە) : ئۇ يېتىپ كېلىپ نادەمنىڭ مەيدىسىگە نوقۇپ : - ما ياققا ماڭ ، بىزنىڭ سەينى ئالىدۇ مەن پۇل بېرىدۇ ، - دېدى ئۇيغۇر تىلىنى بۇزۇپ سۆزلەپ . ⑤ مەۋجۇت ۋەزىيەتنى ، كەيپىياتنى ، ھالەتنى ئۆزگەرتمەك ؛ دەخلى قىلماق : تىنچلىقنى بۇزماق . جىملىقنى بۇزماق . تەلەتىنى بۇزماق . ⑥ ماس كەلمەي قالماق ، نۇقسان يەتكۈزمەك : يېڭى سېلىنغان بىنالار ئارىسىدىكى بۇ قەدىمىي ئۆيلەر قورۇنىڭ يېڭىچە ھۆسنىنى بۇزۇپ تۇراتتى . ⑦ بەربات قىلماق ، بىكار قىلماق ، يوققا چىقارماق : پىلاننى بۇزماق . ＊ ئىشنى يەنىلا نۇرمۇھەممەت بۇزدى . ⑧ رىئايە ، ئەمەل قىلماي ، خىلاپ ھەرىكەتلەر بىلەن شۇغۇللانماق : قانۇننى بۇزماق ، ۋەدىنى بۇزماق . ⑨ سوغۇقچىلىق چۈشۈرۈپ يامان ئاقىۋەت پەيدا قىلماق ؛ يامانلاشتۇرماق ، چاتاقلاشتۇرماق ، ئايرىۋەتمەك : ئارىنى بۇزماق . ئائىلىنى بۇزماق . ＊ يامان ھارۋا يول بۇزار ، يامان ئادەم يۇرت بۇزار (ماقال) . ⑩ئەسلىدىكى چەكنى بۆسۈپ ئۆتمەك ؛ ھالقىماق : رېكورتنى بۇزماق . ⑪ روھىي جەھەتتىن چىرىتمەك ؛ توغرا يولدىن ئازدۇرماق ؛ ئاينىتماق : چاقنى بۇزغان خانىسى ، قىزنى بۇزغان ئانىسى (ماقال) . ⑫ ئىپپەت - نومۇسىنى دەپسەندە قىلماق ، ئىپپەت - نومۇسىغا تەگمەك ، ئاياغ ئاستى قىلماق (قىزلار ھەققىدە) : نامەتنىڭ پۇل بىلەن ياش قىزلارنى بۇزغانلىقى ھەققىدىكى ماتېرىيالغا ئاساسەن يېقىندا ساقچى ئىدارىسى ئۇنى قولغا ئالدى . ⑬ بىھۇدە سەرپ قىلماق ، ئىسراپ قىلماق ، زايە قىلماق : پۇلنى بۇزماق .