تەكلىماكان دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ قۇملۇقلارنىڭ بىرى بولۇپ، ياز كۈنلىرى قۇمنىڭ يۈزى ئاتمىش گرادۇستىن ئېشىپ كېتىدۇ.
«تەكلىماكان» دېگەن نامنىڭ مەنىسى ھەققىدە ئوخشىمىغان قاراشلار بار، لېكىن ئۇلارنىڭ ھەممىسى بۇ يەرنىڭ ئادەم ياشىشى ئۈچۈن ناھايىتى قىيىن جاي ئىكەنلىكىنى تەكىتلەيدۇ.
بۇ يەرگە يامغۇر ناھايىتى ئاز ياغىدۇ، قۇملۇقنىڭ ئوتتۇرا قىسمىغا بولسا بەزى يىللىرى بىر تامچىمۇ چۈشمەيدۇ.
شۇنداق بولسىمۇ، «قۇم دېڭىزى» دەپ ئاتىلىدىغان بۇ زېمىندا ھايات ئۈزۈلۈپ قالمىغان؛ ئۇ پەقەت كۆزگە ئانچە چېلىقمايدۇ، خالاس.
قۇملۇقنىڭ چېتىدىن ئېقىپ ئۆتىدىغان تارىم دەرياسىنىڭ بويلىرىدا توغراق ئورمانلىرى يۈزلەرچە كىلومېترغا سوزۇلۇپ ياتىدۇ.
توغراقنىڭ يىلتىزلىرى يەر ئاستىغا ئون نەچچە مېتر چوڭقۇر كىرىپ، سۇنى ئىزدەپ تاپىدۇ.
ئۇنىڭ ياپراقلىرىمۇ قىزىق: ياش شاخلاردىكى ياپراقلار تال ياپرىقىدەك ئۇزۇن ۋە ئىنچىكە، قېرى شاخلاردىكىلىرى بولسا تېرەك ياپرىقىدەك كەڭ ۋە يۇمىلاق بولىدۇ.
خەلق ئارىسىدا توغراق ھەققىدە مۇنداق بىر گەپ بار: «توغراق مىڭ يىل ئۆلمەيدۇ، ئۆلسە مىڭ يىل يىقىلمايدۇ، يىقىلسا مىڭ يىل چىرىمەيدۇ.»
يۇلغۇن بولسا شورلۇق تۇپراققا چىداملىق ئۆسۈملۈك؛ ئۇ يىلتىزى ئارقىلىق سۈمۈرگەن ئارتۇقچە تۇزنى ياپرىقى ئارقىلىق سىرتقا چىقىرىۋېتىدۇ.
ياز بويى ئۇنىڭ ھالرەڭ گۈللىرى سارغۇچ قۇملارنىڭ ئارىسىدا يىراقتىنلا كۆزگە تاشلىنىپ تۇرىدۇ.
يەرلىك دېھقانلار بۇ ئىككى ئۆسۈملۈكنىڭ شامالنى توسۇپ، قۇمنىڭ ئېتىزلارغا كىرىشىگە يول قويمايدىغانلىقىنى ئوبدان بىلىدۇ.
ھايۋانلار بولسا ئىسسىقتىن قېچىشنىڭ ئۆزىگە خاس يوللىرىنى تاپقان.
بەزى كىچىك قۇملۇق چاشقانلىرى كۈندۈزى قۇم ئاستىدىكى سالقىن ئۇۋىلىرىدا ئۇخلاپ، كەچ كىرگەندىن كېيىنلا يەم ئىزدەپ سىرتقا چىقىدۇ.
ئۇلار سۇنى ئاساسەن يېگەن ئۇرۇق ۋە ئۆسۈملۈكلىرىدىن ئالىدۇ، شۇڭا ئۇزۇن ۋاقىت سۇ ئىچمىسىمۇ ياشىيالايدۇ.
قۇملۇقنىڭ ئەڭ ئاجايىپ ئاھالىسى بولسا ياۋايى تۆگە.
ئۇ باشقا ھايۋانلار ئىچەلمەيدىغان شور سۇنىمۇ ئىچىۋېرىدۇ، ھەتتا بىر نەچچە ھەپتە سۇ ئىچمەي يۈرەلەيدۇ.
ئۇنىڭ قېلىن يۇڭى ئۇنى كۈندۈزى ئىسسىقتىن، كېچىسى سوغۇقتىن ساقلايدۇ.
دېمەك، قۇملۇق قۇرۇق ۋە جانسىز ئەمەس؛ بۇ يەردە ھايات پەقەت تېجەشلىك ۋە سەۋرچان بولۇشنى ئۆگەنگەن.