«يىپەك يولى» دېگەن نام بۇ يوللاردا پەقەت يىپەكلا توشۇلغاندەك تۇيغۇ بېرىدۇ.
ئەمەلىيەتتە، قەشقەر ۋە تۇرپان ئارقىلىق ئۆتكەن كارۋانلار نۇرغۇن خىل ماللارنى، ھەتتا بىلىم ۋە ھۈنەرلەرنىمۇ بىر جايدىن يەنە بىر جايغا يەتكۈزگەن.
شۇلارنىڭ ئىچىدىكى ئەڭ مۇھىملىرىنىڭ بىرى قەغەز ئىدى.
قەغەز ياساش ھۈنىرى شەرقتىن غەربكە قاراپ ئاستا-ئاستا تارقالغان.
تۇرپان ئەتراپىدىن تېپىلغان مىڭ يىللىق يازما ھۆججەتلەر بۇ يەردە قەغەزنىڭ بالدۇرلا كەڭ ئىشلىتىلگەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
ئەگەر قەغەز غەربكە يېتىپ بارمىغان بولسا، ئۇ يەردە كىتابلار يەنە ئۇزۇن ۋاقىت قىممەت ۋە ئاز بولۇپ قالغان بولاتتى.
چالغۇ ئەسۋابلىرىمۇ بۇ يوللار بىلەن سەپەر قىلغان.
بەزى تارلىق سازلار غەربتىن شەرققە كېلىپ، يول بويى شەكلىنى ۋە نامىنى ئۆزگەرتكەن.
تارىخچىلارنىڭ ئېيتىشىچە، كۇچالىق سازەندىلەر ئۆز سازلىرىنى ئېلىپ شەرقتىكى چوڭ شەھەرلەرگىچە بارغان ئىكەن.
ئۇلارنىڭ مۇزىكىسى ئۇ يەرلەردە شۇنچىلىك ياقتۇرۇلغانكى، كىشىلەر ئۇنى ئەسىرلەر بويى ئۆگىنىپ چالغان.
مېۋە-چېۋىلەرمۇ ئوخشاشلا ئۇزۇن يول باسقان.
ئۈزۈم، قوغۇن ۋە ئانارغا ئوخشاش مېۋىلەرنىڭ ئۇرۇقلىرى ۋە ئۇلارنى ئۆستۈرۈش ئۇسۇللىرى سودىگەرلەر بىلەن بىللە بىر بوستانلىقتىن يەنە بىر بوستانلىققا يېتىپ بارغان.
تۇرپاننىڭ ئىسسىق ھاۋاسى ئۈزۈمگە، قەشقەرنىڭ ئاپتاپلىق باغلىرى ئانارغا ناھايىتى ماس كەلگەن.
بۈگۈن تۇرپاننىڭ ئۈزۈمى، قۇمۇلنىڭ قوغۇنى ۋە قەشقەرنىڭ ئانارى ھەممىگە تونۇش.
سودىگەرلەر توشۇغان ماللار ئاللىبۇرۇن تۈگەپ كەتكەن بولسىمۇ، ئۇلار ئېلىپ كەلگەن تەم، ئاۋاز ۋە بىلىملەر بۈگۈنمۇ ھاياتىمىزدا ياشىماقتا.