چەت ئەلدە چوڭ بولغان نۇرغۇن بالىلار ئاتا-ئانىسىنىڭ تىلىنى چۈشىنىدۇ، ئەمما ئۇ تىلدا سۆزلىمەيدۇ.
مەسىلەن، ئىستانبۇلدا ياشايدىغان گۈلنار خانىم بالىلىرى بىلەن ھەمىشە ئۇيغۇرچە سۆزلىشىدۇ.
لېكىن ئۇنىڭ ئون ياشلىق ئوغلى ئانىسىنىڭ سوئاللىرىغا دائىم تۈركچە جاۋاب بېرىدۇ.
«ئۇ مېنىڭ دېگەنلىرىمنىڭ ھەممىسىنى چۈشىنىدۇ، لېكىن ئۇيغۇرچە بىر ئېغىز گەپمۇ قىلمايدۇ،» دەيدۇ گۈلنار خانىم.
ۋاشىنگتوندىكى ئەكبەر ئەپەندىنىڭ قىزىمۇ بوۋىسى بىلەن تېلېفوندا سۆزلەشكەندە، ئۇنىڭ گەپلىرىنى چۈشىنىپ كۈلىدۇ، لېكىن ئىنگلىزچە جاۋاب قايتۇرىدۇ.
مۇتەخەسسىسلەرنىڭ ئېيتىشىچە، بۇنىڭ سەۋەبى بالىنىڭ ئەقلىدە ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى تىل مۇھىتىدا ئىكەن.
بالا مەكتەپتە، دوستلىرى ئارىسىدا ۋە ئېكراندا كۈنىگە سەككىز-ئون سائەت باشقا بىر تىلنى ئاڭلايدۇ.
ئاتا-ئانىسىنىڭ تىلىنى بولسا پەقەت ئۆيدە، ئۇنىڭدىمۇ ئاخشاملىرى بىر-ئىككى سائەتلا ئاڭلايدۇ.
ئۇنىڭ ئۈستىگە، بالا ئاتا-ئانىسىنىڭ ئىككى تىلنى بىلىدىغانلىقىنى ياخشى بىلىدۇ.
شۇڭا ئۆزىگە ئاسان تىلدا جاۋاب بەرسىمۇ، گېپىنىڭ چۈشىنىلىدىغانلىقىغا ئىشىنىدۇ.
ئۇنداقتا نېمە قىلىش كېرەك؟
بىرىنچىدىن، بالىنى ئۇيغۇرچە سۆزلەشكە مەجبۇرلاش ئەمەس، بەلكى ئۇيغۇرچە سۆزلەش زۆرۈر بولىدىغان پۇرسەتلەرنى يارىتىش كېرەك.
مەسىلەن، گۈلنار خانىمنىڭ ئوغلى ئۆتكەن يازدا تۈركچە بىلمەيدىغان ھاممىسىنىڭ ئالمۇتىدىكى ئۆيىدە بىر ئاي تۇرۇپ، قايتىپ كەلگەندىن كېيىن ئۇيغۇرچە گەپ قىلىشقا باشلاپتۇ.
ئىككىنچىدىن، ھەپتە ئاخىرىدىكى ئۇيغۇر مەكتەپلىرى بالىلارغا ئۇيغۇرچە سۆزلىشىدىغان دوستلارنى تېپىپ بېرىدۇ.
ئۈچىنچىدىن، بالىنىڭ خاتالىقلىرىغا كۈلمەسلىك ناھايىتى مۇھىم.
بىر قېتىم مازاق قىلىنغان بالا ئۇزۇن ۋاقىتقىچە قايتا سۆزلەشكە جۈرئەت قىلالماي قېلىشى مۇمكىن.
مۇتەخەسسىسلەر بىر تىلنى چۈشىنىدىغان بالىنىڭ ئۇنى سۆزلەشنىمۇ تېز ئۆگىنىۋالالايدىغانلىقىنى تەكىتلەيدۇ.
دېمەك، «چۈشىنىدۇ، ئەمما سۆزلىمەيدۇ» دېگەن ئەھۋال يولنىڭ ئاخىرى ئەمەس، بەلكى ياخشى بىر باشلىنىش.