Sabır, tahammül, intizam gibi seciye faziletlerinin en müşkülleriyle mücehhez ve aynı zamanda ustalıklı bir sükutun vâki bir talâkate müreccah olduğunu bilecek kadar zevk ve idrak sahibi olan bu adamın daha çetin sahalarda, daha kârlı şikâr arkasında koşması mümkün iken, bir dilenci kisvesi altında gelen geçenlere el uzatmaya razı oluşunu büsbütün budalaca bir hareket addetmedim.
Bu adam haklı idi!
Hayatın zevk membaı olarak, kuvvetli ve insanın yaşama hususundaki kudreti nispetinde, fakirin hali yamandır. İşte bunun içindir ki Niyork veya Londra gecelerinde, kuru bir kemik parçasını, açlıktan gözü dönmüş köpeklerin ağzından kapmaya muhtaç kalan korkunç hayat düşkünlerine verilen fakir ismi Hindistan'da Ganj Nehri kenarında, nimmukaddes bir payenin unvanıdır; fakire merhamet, saadet ve felaketleri namer'u kuvvetlerin keyfine tâbi ve binaenaleyh her an refahtan düşmek tehlikesine maruz olanların meçhulâttan bir nevi istimdadıdır. Bu gibilerin dilenci avucuna sıkıştırdıkları her sadaka, yarın istemekten korktukları bir sadanın resülmali gibidir.
Her sabah, samit bir haile çehresiyle karşıma çıkan dilenci, şüphesiz, hesabın henüz tesadüfe galebe etmediği bir âlemde yaşadığını biliyordu ve hudutsuz bir saffet ve gaflet denizi içinde, merhametli giranbaha inciler şeklinde, kolayca avlanmaktan zerre kadar mahcup görünmüyordu.
Münekkit
Bir mühendisi, bir şairi, bir doktoru, hatta ismini bile ömrünüzde işitmediğiniz herhangi bir mesleğe mensup birini, hiç anlamadığınız bir işinden dolayı beğenir gibi olunuz. Derhal bütün faziletler sizindir: Hayırseversiniz, zekisiniz, sevimlisiniz, terbiyelisiniz; ilminize, irfanınıza hiç diyecek yok. Ağzınızdan düşürüverdiğiniz küçük ve mürai bir methe mukabil sırtınıza geçirilen tantanalı altın hıl'ati bir an içinde kaybetmemek ve yağmur altında bir çıplak gülünçlüğüne düşmemek istiyorsanız, sakın sözünüze en ufak bir çekingenliğin gölgesini düşürmeyiniz.
İşte rahat yaşamanın düsturu.