آشپزخانه مادربزرگم در رشت اتاقی کوچک و کمنور با پنجرهای رو به حیاط بود، اما در خاطره من، از هر تالاری بزرگتر است.
هنوز که هنوز است، هر وقت بوی پیازداغ و نعناداغ به مشامم میرسد، خود را کودکی میبینم که روی چهارپایهای چوبی نشسته و پاهایش را تکان میدهد.
سماور کنار پنجره از سپیدهدم تا نیمهشب میجوشید و قابلمههای مسی، که از جهیزیه مادربزرگ به یادگار مانده بودند، چنان برق میزدند که میتوانستی چهرهات را در آنها ببینی.
او هرگز چیزی را پیمانه نمیکرد؛ نمک و زردچوبه را« به اندازه» میریخت و وقتی میپرسیدم این اندازه چقدر است، میخندید و میگفت:« دستم میداند.»
ظهرهای جمعه، که همه نوهها دور سفره جمع میشدند، بر سر تهدیگ کشمکشی کوچک درمیگرفت که تنها با داوری او پایان مییافت.
او تهدیگ را با دقتی وسواسگونه به تکههایی به ظاهر برابر تقسیم میکرد و همیشه، بیآنکه کسی متوجه شود، بزرگترین تکه را برای کوچکترین نوه کنار میگذاشت.
اگر مادرم برای کمک به آشپزخانه میآمد، مادربزرگ با مهربانی بیرونش میکرد و میگفت:« آشپز که دو تا شد، آش یا شور میشود یا بینمک.»
سالها گذشته است و مادربزرگ دیگر نیست؛ خانه رشت فروخته شده و در جای آن آپارتمانی ششطبقه ساختهاند.
من در آشپزخانه کوچک آپارتمانم در تهران بارها کوشیدهام قورمهسبزی او را بپزم؛ دستور پخت را مو به مو دنبال میکنم، ولی هر بار چیزی کم است.
شاید آنچه کم است، نه ادویهای فراموششده، بلکه همان اندازهای باشد که تنها دستهای او میشناختند.
با این همه، هر بار که بخار برنج شیشههای پنجره را مهآلود میکند، لحظهای حس میکنم که او پشت سرم ایستاده است و لبخند میزند.