شنیدم که در وقت نزع روان
شنیدم که در وقت نزع روان
بهرمز چنین گفت نوشیروان
که خاطر نگهدارِ درویش باش
نه در بند آسایش خویش باش
نیاساید اندر دیار تو کس
چو آسایش خویش جوئی[۱] و بس
نیاید بنزدیک دانا پسند
شبان خفته و گرگ در گوسفند
برو پاس درویش محتاج دار
که شاه از رعیت بود تاجدار
رعیت چو بیخند و سلطان درخت
درخت ای پسر باشد از بیخ سخت
مکن تا توانی دل خلق ریش
و گر میکنی میکنی بیخ خویش
اگر جاده‌ای بایدت مستقیم
ره پارسایان امیدست و بیم
طبیعت شود مرد را بخردی
بامید نیکیّ و بیم بدی
گرین هر دو در پادشه یافتی
در اقلیم و ملکش بنه[۲] یافتی
که بخشایش آرد بر امیدوار
بامید بخشایش کردگار
گزند کسانش نیاید پسند
که ترسد که در ملکش آید گزند
و گر در سرشت وی این خوی نیست
در آن کشور آسودگی بوی[۳] نیست
اگر پای بندی رضا پیش گیر
و گر یکسواری[۴] سر[۵] خویش گیر
فراخی در آن مرز و کشور مخواه
که دلتنگ بینی رعیت ز شاه
ز مستکبران دلاور بترس[۶]
از آنکو نترسد[۷] ز داور بترس
دگر کشور آباد بیند بخواب
که دارد دل اهل کشور خراب
خرابیّ و بدنامی آید ز جور
رسد پیشبین[۸] این سخن را بغور
رعیت نشاید ببیداد کشت
که مر سلطنت را پناهند و پشت
مراعات دهقان کن از بهر خویش
که مزدور خوشدل کند کار بیش
مروّت نباشد بدی با کسی
کزو نیکویی دیده باشی بسی
شنیدم که خسرو بشیرویه گفت
در آن دم که چشمش ز دیدن بخفت
بر آن باش تا هرچه نیت کنی
نظر در صلاح رعیت کنی
الا تا نپیچی سر از عدل[۹] و رای
که مردم ز دستت نپیچند پای
گریزد رعیت ز بیدادگر
کند نام زشتش بگیتی سمر